Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 17 °C
Sisli

Bebeğinize Ek Gıda Vermeye Başlarken… (Mutlaka Okuyun!)

29.11.2019
A+
A-
Bebeğinize Ek Gıda Vermeye Başlarken… (Mutlaka Okuyun!)

Bebeklerin sağlıklı bir şekilde büyümesi ve gelişmesi için uygun besinlerin verilmesi son derece önemlidir. İlk 6 ay anne sütü tek başına yeterli olmaktadır. Ancak 6 ay sonrasında anne sütü tek başına yeterli olmaz ve ek gıda dönemine geçmek gerekli hale gelir. Bu yazımızda bebeklere ek gıdaya ne zaman başlamalı, bebeklere ek gıda olarak hangi besinler verilmeli, bebeklere ek gıda olarak verilmesi gereken miktar ne kadar olmalı, bebeklere hangi besinler verilmemeli, ek gıdaya başlanırken nelere dikkat edilmeli gibi konularda anne ve babaları bilgilendirmeye çalışacağız:

Bebeklerde Beslenmenin Önemi

Beslenme, yaşamın her döneminde olduğu gibi bebeklik döneminde de dikkat edilmesi gereken bir konudur. Çocuklarda 0-2 yaş dönemi büyüme-gelişmenin çok hızlı gerçekleştiği süreçtir. Çocukların hayata sağlıklı bir başlangıç yapmaları açısından çok önemlidir. Büyüme geriliği, bazı vitamin ve mineral eksiklikleri ile ishaller en sık 0-2 yaş grubu çocuklarda görülen ve bu yaştaki ölümlerin de en sık sebebini oluşturan hastalıklardır. 0-2 yaş aralığında gelişen büyüme geriliğinin 2 yaştan sonra düzeltilmesi de oldukça güç olmaktadır. Bu nedenle, süt çocuğu ve küçük çocuklarda beslenme alışkanlıkları bu süreçte mutlaka sağlıklı bir şekilde kazandırılmalıdır.Anne ve babaların bu konuda bilgi sahibi olması son derece önemlidir.

Bebeklerde Ek Gıdaya Ne Zaman Başlanılmalı?

Bebeklerde katı beslenmeye geçiş yetenek­leri, sindirim, boşaltım, sinir-kas ve savun­ma sisteminin gelişmesiyle orantılıdır. Bebeklerin mide-barsak ve sinir sitemi 6.aydan itibaren daha katı besinleri sin­direbilecek duruma gelir. Süt çocuğu döneminde artan enerji ihtiyacını altıncı aydan itibaren anne sütü tek başına karşılayamaz. Bu yüzden bebeklerde ek gıdaya geçilmesi gereken dönem  6.aydan itibaren olmalıdır. 6. ayda ek gıdaya başlanması çocuğun farklı lezzetlere alışmasını sağlar aynı zamanda yemek yeme ile ilgili sinirlerin de gelişimine zemin hazırlar.

Bebeklere Ek Gıda Olarak Hangi Besinler Verilmelidir?

Bebeklerde ek gıda olarak çeşitli bitkisel ve hayvansal kaynaklı besinler kullanılabilir. Ayrıntılı olarak bu bölümde bebeklere ek gıda olarak neler verilebilir, bebeklere verilen ek gıdalar ve miktarları konusunu ayrıntılı inceleyelim;

Süt: İnek sütü çocuklar için önemli bir besin kaynağıdır. İnek sütü 6.aydan önce sindirim sisteminde küçük kanamalara neden olabilir ve içerisinde demir düşüktür. İnek sütü ülkemizde altıncı aydan sonra tamamlayıcı besinlerin hazırlanmasında, küçük miktarlarda kullanılmaktadır.6.aydan sonra anne sütü az geliyorsa veya mama alınamadığı durumlarda inek sütü verilebilir. Yağ miktarı düşük veya yağsız sütlerin 5 yaş öncesi çocuklara verilmesi önerilmemektedir.

Devam Mamaları: Devam mamaları 6. aydan sonra ek gıdaya başlarken kullanılan, bebeklerin enerji ihtiyacına uygun hazırlanan bileşenlerdir.Devam mamalarında  demir, çinko, C vitamini, kalsiyum, fosfor, β-karoten ve aminoasitler bulunmaktadır.

Kaşık Mamaları, Hazır Ek Besinler: Kaşık mamaları 6.ayın sonundan başlanarak bebeklere ek gıda olarak verilebilecek besinlerdendir. Meyveli, sebzeli, sütlü, karışım şeklinde farklı farklı kaşık mamaları bulunmaktadır. İçerisinde süt proteinleri, bitkisel proteinler, bitkisel yağlar, karbonhidratlar ve kalsiyum, fosfor, demir gibi mineralleri içermektedir. Özellikle alırken kaşık mamalarda ve hazır ek gıdalarda aroma,katkı maddeleri,yapay renklendirici bulunmamasına dikkat edilmelidir.

Yoğurt: Yoğurt sütün mayalanmasıyla elde edilen bir üründür. Mayalandığı halde süt ile aynı besin içeriğine sahiptir. Yoğurt protein, kalsiyum, fosfor içeriği zengin bir besindir. Yoğurtta bulunan bakteriler bağırsakları korur ve bağışıklık sistemini güçlendirir.

Peynir: Bebeklere verilen peynir pastörize sütten yapılmış olmalı ve tuzsuz olmalıdır. Bu şekilde peynir 9.aydan itibaren ve çok az miktarlarda verilebilir.

Et: Et yüksek protein, demir ve çinko gibi mineralleri, B6 ve B12 vitaminlerini önemli miktarda içerir. Et lifli yapıya sahip olmasından dolayı bebekler tarafından zor tüketilir. Ancak 7.aydan itibaren sebze püreleri içerisine kıyma şeklinde veya küçük parçalar halinde verilebilir.

Deniz Ürünleri ve Balık: Balık yüksek protein ve aminoasit içeren bir besindir. B, A, K vitaminleri, çinko, fosfor ve kalsiyum kay­nağıdır. Yağlı balıklar oldukça faydalı yağ asitleri, omega-3 içerir. Balık içerisinde bulunan yağ asitleri sinir sistemi ve beyin gelişimi için çok önemlidir. Balık 7.aydan itibaren bebeklere ek gıda olarak verilebilir.

Yumurta: Yumurta protein ve aminoasitten zengin bir besindir. Yumurtanın sarısında bolca A ve B grubu vitaminleri ve demir bulunur. Yumurta alerji riski olduğu için 6.aydan önce asla verilmemelidir. Salmonella enfeksiyonu riski olduğundan iyi pişmiş ve katı olmalıdır. Bebeklere yumurta sarısı 6.aydan itibaren az miktarlarda ve mümkünse her gün verilmelidir. Yumurta beyazı daha alerjik olduğundan 8.-9. aylarda başlanabilir.

Karaciğer: Zengin protein kaynağı ve ayrıca B12 vitamininden oldukça zengindir. Karaciğer 1 yaşından sonra ve az miktarlarda başlanabilir.

Tahıllar: Buğday, pirinç, çavdar, yulaf, arpa ve mısır gibi besin gurubudur. İçerisinde bolca nişasta bulunur ve bir enerji kaynağıdır. Tahıllarda prolamin, glutein, globülin ve albümin gibi başlıca proteinler bulunur. Bebek beslenmesinde 6.aydan itibaren tahıl kaynağı olarak pirinç kullanılabilir.

Kurubaklagiller: Kuru fasulye, nohut, mercimek, barbunya, soya fasulyesi gibi çoğu ana besinlerdendir ve önemli besin kaynağıdır. Kurubaklagiller bol miktarda karbonhidratlar ve lif bulundurur. Demir, çinko, kalsiyum, magnezyum ve E vitamini bakımından oldukça zengindir. Kurubaklagiller bebeklere 8.aydan itibaren püre şeklinde verilebilir.

Sebze ve Meyveler: Sebze ve meyveler; C vitamini, bolca B grubu vitaminleri, mineral, antioksidan ve lif içerir. Sebzelerdeki vitaminlerin kaybolmaması için sebzeler pişirileceği zaman kesilmeli, kısa sürede pişirmelidir. Ayrıca pişirme suyu dökülmemeli ve hemen pişirildikten sonra tüketilmelidir. Sebze ve meyveleri mevsimine göre tüketilmesi uygundur.

Patates: Patates temel besinlerdendir. Nişastadan zengindir bu yüzden enerji verir. Bol miktarda C vitamini ve tiamin içermektedir.

Meyve Suyu: Meyve suları C vitamini kaynağıdır. Ancak fazla miktarda alınması iştahsızlığa neden olabilmektedir. Şeker ile birlikte bebeklere verilirse diş çürüklerine neden olabilir. Bu nedenle, meyve suyu bebeklere günde 250 ml’den fazla verilmemelidir. C vita­minin kaybolmaması için taze sıkılmalı ve hemen tüketilmelidir. Bebeklere ana öğünler­den sonra 50-100 ml verilebilir. Bebeklere 6.aydan sonra kışın elma suyu, yazın şeftali suyu verilebilir. Turunçgillerin suyu bebekte gaza neden olabilir bu yüzden 9.ayda başlanması en uygundur.

Pekmez: Pekmez demir, potasyum ve kalsiyumdan zengindir. Bebeklere şeker yerine pekmezin kullanılması daha faydalıdır.

Bebeklere aylara göre verilebilecek besinler kısaca şöyle özetlenebilir;

  • 0-6 aylarda sadece anne sütü verilmelidir. Bebek ayda bir kontrollerle izlenmelidir. Bebeğinizin büyüme ve gelişmesi yeterli ise 6.aya kadar ek gıda veya mama başlanmamalıdır.
  • 6.ayda anne sütüne ek olarak yoğurt, sebze suyu ve püresi, meyve suyu, süt ve pirinç unu ile yapılmış muhallebi, çeyrek yumurta sarısı verilebilir.
  • 7.ayda anne sütüne ek olarak yoğurt, sebze suyu, çorbası ve püresi, pekmez, meyve suyu, pirinç, pirinç unu, tam yumurta sarısı, balık, tavuk eti, kırmızı et, bitkisel yağlar az miktarda verilebilir.
  • 8.ayda anne sütüne ek olarak yoğurt, meyve suyu, sebze suyu, pekmez, balık, tavuk eti ve kırmızı et, kuzu veya tavuk ciğeri, iyi ezilmiş ev yemekleri, tam yumurta, peynir(pastörize), kırmızı mercimek-kuru fasulye-nohut ezmeleri verilebilir.
  • 12.ayda anne sütüne ek olarak yoğurt, meyve suyu, sebze suyu, pekmez, balık, tavuk eti ve kırmızı et, kuzu veya tavuk ciğeri, iyi ezilmiş ev yemekleri, tam yumurta, peynir(pastörize) verilebilir. Aile sofrasına oturtulup bebeğin isteğine göre ev yemekleri(dolmalar, kıymalı sebze yemekleri, tarhana, mercimek, unlu ve yoğurtlu çorbalar, makarna, pilav) verilebilir.

Bebeklere 0-1 Yaş Döneminde Verilmemesi Gereken Besinler 

  • Çay ve bitki çayları; süt çocukları ve küçük çocuklara verilmemelidir. Çay; demir eksikliğine, iştahsızlığa ve diş çürüklerine neden olur.
  • Bal; Clostridium botulinum sporlarını içerebilir, botulizm riski taşır. Bu nedenle 1 yaşından küçük çocuklara bal önerilmez.
  • Şeker: Şekerin vücuda enerji sağlamak dışında besin değeri yoktur. Bu yüzden bebeklerde şeker yerine süt şekeri veya pekmez kullanılması daha doğrudur. Ayrıca şeker tüketilmesi diş çürüklerine ve ilerde de şişmanlığa neden olabilir.
  • Bakla: Favizme neden olabileceği için süt çocukluğu döneminde bakla önerilmez.
  • Fındık,fıstık gibi kuruyemişler ve tropikal meyveler alerjiye neden olabileceği için verilmemelidir.

Bebeklere Ne Kadar Ek Gıda Verilmelidir? 

Aylara göre bebeklere hangi gıdalar verilmeli ve hangi gıdalar bebeklere verilmemeli konularını anlattık. Peki bebeklere ek gıda olarak verilecek besinlerin miktarı ne kadar olmalıdır?

Bebeklerin ihtiyacı, ek gıda başlandığı dönemde anne sütü haricinde 6-8 aylarda günde 200 kalori,9-11 aylarda günde 300 kalori,12-18 aylarda günde 500 kalori olarak belirlenmiştir.

Verilecek miktarın belirlenebilmesi açısından şöyle diyebiliriz; Bir yumurta + bir kase yoğurt +bir kase sebze çorbası yaklaşık 200 kalori içermektedir. Bu şekilde verilecek ek gıda miktarı hesaplanabilir.

Ek Gıdaya Başlarken Nelere Dikkat Edilmelidir? 

Bebeklere ek gıda başlarken dikkat edilmesi gereken durumlar şunlardır;

  • Yeni gıdaya tek tek başlanmalı ve bir yemek kaşığı kadar az verilmelidir.3-4 gün içinde miktarı artıracak şekilde verilmelidir. 3 gün sonra yeni gıdaya başlanmalı ve besin alerjisi varsa bu şekilde belirlenmelidir.
  • Bebek açken yeni besin denenmelidir.
  • Bebek besini istemiyorsa yemesi için zorlanmamalı ara verip 2 hafta sonra tekrar denenmelidir.
  • Bebeğe altı aydan itibaren anne sütüne ek olarak günde 2-4 öğün ek gıda verilebilir.
  • Bebeklere taze hazırlanmış ve doğal besinler verilmelidir. Katkı maddeli, dondurulmuş, konserve besinler bebeğe verilmemelidir.
  • Bebek için hazırlanan besinler hızlıca tüketilmelidir. İki saatten fazla bekletilen yiyecekler kullanılmamalıdır. Buzdolabında saklanamayacaksa artan miktarı kullanılmamalıdır.
  • Bebek beslenmeden, gıdalar hazırlanmadan önce eller mutlaka yıkanmalıdır.
  • Besinlerin hazırlanmasında kaynatılmış su kullanılmalıdır.
  • Bebeğe verilirken besinler sadece kaşık kullanılmalı, biberonla verilmemelidir. Sadece kaşık ile verilmelidir. Biberonla beslenme daha koyu kıvamlı besinlerde boğulmaya neden olabilir, ayrıca ilerde kaşıkla yeme alışkanlığının gelişmesini önler.
  • Bebeği beslerken kullanılan kaplar ve kaşıklar bir tencere içinde ağzı kapatılmış olarak en az beş dakika süre ile kaynatılmalı aynı şekilde ağzı kapalı olarak soğumaya bırakılmalıdır.
  • Beslenme saatlerinde anne de bebek de anne rahat olmalı ve acele edilmemelidir. Çocuk fazla ya da hızlı beslenirse kusabilir.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.