Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 25°C
Gök Gürültülü

KARŞILIKSIZ ÇEK DÜZENLEME SUÇU

22.07.2018
A+
A-
KARŞILIKSIZ ÇEK DÜZENLEME SUÇU

KARŞILIKSIZ ÇEK DÜZENLEME SUÇU

6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, 09.08.2016 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanmış ve bazı maddeleri hariç olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.  İşbu kanunun yürürlük tarihi olan 09.08.2016‘dan sonra düzenlenen çeklerin karşılığı bulunmaması halinde karşılıksız işlemine tabi tutulacak ve karşılıksız çek keşide etme suçuna sebebiyet verecektir.

5326 S. Kanunun Madde5/1. E göre karşılıksız çek keşide etme suçunun oluşabilmesi için;

  1. Çek kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilmelidir. İbraz süreleri kanunda düzenlenmiştir.
  2. Süresi içinde ibraz edilen çek tamamen ya da kısmen karşılıksız çıkması ve çekin arkasına karşılığının bulunmadığı şerh edilmesi gerekmektedir.
  3. Hamil, çekin karşılıksız çıkmasına sebep olan kişiye karşı şikâyette bulunulmalıdır.

Kanuni ibraz süresi;

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun ödeme için ibraz başlıklı 796. Maddesinde düzenlenmiş olup;

(1) Bir çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün; düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.

(2) Ödeneceği ülkeden başka bir ülkede düzenlenen çek, düzenlenme yeri ile ödeme yeri aynı kıtada ise bir ay ve ayrı kıtalarda ise üç ay içinde muhataba ibraz edilmelidir. Bu bakımdan, bir Avrupa ülkesinde düzenlenip de Akdeniz’e sahili bulunan bir ülkede ödenecek olan ve aynı şekilde Akdeniz’e sahili olan bir ülkede düzenlenip bir Avrupa ülkesinde ödenmesi gereken çekler aynı kıtada düzenlenmiş ve ödenmesi şart kılınmış sayılır.

(3) Birinci ve ikinci fıkralarda yazılı süreler, çekte yazılı olan düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar.”

Kanuni ibraz süresi geçtikten sonra muhatap banka tarafından hakkında bir şekilde karşılıksızdır işlemi yapılan çekler bakımından karşılıksız çek suçu oluşmaz.

Çekin karşılıksız çıkması hususunda önemli olan husus;

Hesap sahibinin çekin karşılığını ödeyecek parası olup olmadığı değil, “çek hesabında” çekin karşılığı paranın bulunup bulunmadığıdır. Çek hesabında yeterli para olmasına rağmen hesabın rehinli veya hacizli olması halinde de çekin karşılığı ödenemeyeceğinden karşılıksız çek fiili oluşmaktadır.

Karşılıksız çek suçunda şikayet süresi;

Çek Kanunu m.5/1’in atfı ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.347’ye göre belirlenmektedir.

“Şikayet süresi” başlıklı İcra ve İflas Kanunu m.347 de  “Bu bapta yer alan fiillerden dolayı şikayet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer hükmünü içermektedir. Dolayısıyla karşılıksız şerhinin düşüldüğü tarihte şikayet süresi başlayacaktır. Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarına göre şikayete ilişkin bu süre zamanaşımı süresi değil hak düşürücü süredir.

Karşılıksız Çek Suçundan dolayı şikâyette bulunma hakkı;

Şikayet hakkının sahibi çeki bankaya ibraz eden ve “karşılıksız” işlemini yaptıran yetkili hamil, alacaklıdır.

Şikâyet Olunan;

Çek hesabında para bulundurmakla yükümlü olan kişi çek hesabı sahibidir. Tüzel kişilerde ise, yönetim organında mali işleri yönetmekle görevlendirilen üyedir. Eğer böyle bir üye yoksa yönetim organındaki üye/üyeler çek hesabı sahibi olarak kabul edilir.

Çek gerçek kişi tarafından keşide edilmiş ise şikâyet olunan/sanık ın belirlenmesinde bir problem görünmemektedir. Ancak Tüzel Kişiliğe ait (Şirket, Kooperatif vs.) çeklerde …Şti yâda ….A.Ş Yetkilisi olarak yapılan şikâyetler reddedilmektedir. Bu sebepledir ki şikâyet dilekçesinde mutlaka şikâyet olunan şirket yetkilisinin belirlenmesi gerekmektedir. Şirketlerde çeki imzalayan değil, düzenleme tarihine göre karşılığını bankada bulundurmak zorunda olan kişi hakkında ceza sorumluluğu doğacaktır.

Karşılıksız çek suçunda şikayet mercii ve şikayet yeri;

Karşılıksız çek keşide etme suçunda görevli mahkeme İcra Mahkemeleridir.

Çek Kanunu’nun “Ceza sorumluluğu, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesine göre; “Bu davalar, çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin yahut şikayetçinin yerleşim yeri mahkemesinde görülür”.  Böylece şikayetçi hamile yer konusunda seçim hakkı tanınmış olup, hamilin çeki tahsil etmek üzere ibraz ettiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer veya hesap sahibinin veya kendisinin ikametgahının bulunduğu yer icra mahkemesine şikayetini bildirmesi gerekmektedir.

Sonuç;

Şikâyete konu her bir çekle ilgili olarak 1500 güne kadar adli para cezası hükmolunur. Fakat bu adli para cezası çekin karşılıksız çıkan miktarı, faizi (düzenleme tarihinden itibaren işletilecek 3095 S.K.’na göre temerrüt faizi), takip ve yargılama giderleri toplamından az olamaz.

Karşılıksız çek suçu ile ilgili olarak ön ödeme, uzlaşma, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler uygulanmayacaktır. Adli para cezalarının infazı ancak nakden mümkün olacak; ödenmemesi halinde kamuya yararlı işte çalışma kararı verilemeyecek doğrudan hapis cezasına çevrilecektir.

Karşılıksız çekin cezasından kurtulmak isteyen sanık çekte yazan miktarı, faizini, takip ve yargılama giderlerini ödemek zorundadır.

Av. Emine Bilge TÜRK – İstanbul Barosu

Av.Emine Bilge Türk
Av.Emine Bilge Türk
Avukat Emine Bilge TÜRK 1993 yılında Konya/Ereğli’de doğdu. İlk ve orta öğrenimini Karaman'da tamamladıktan sonra 2015 yılında Samsun On Dokuz Mayıs Üniversitesi Ali Fuad Başgil Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Üniversite eğitimi süresince bir çok sosyal sorumluluk projesinde yer aldı. Bu süreçte dil eğitimi için belirli bir süre İngiltere’de bulundu. 2016 yılında avukatlık stajını tamamlayarak İstanbul Barosuna kayıtlı serbest avukat olarak çalışmaya başladı. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim dalında yüksek lisans öğrenimine devam etmektedir. İyi derecede İngilizce ve Osmanlı Türkçesi ile temel seviye Almanca bilmektedir.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.