Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 28°C
Gök Gürültülü

UNUTKANLIK NEDİR? UNUTKANLIK SEBEPLERİ NELERDİR?

20.10.2018
A+
A-
UNUTKANLIK NEDİR? UNUTKANLIK SEBEPLERİ NELERDİR?

UNUTKANLIK

Bazen her şeyi çok çabuk unuttuğunuzdan mı yakınıyorsunuz? Merak etmeyin, bu herkesin başına sıkça gelen bir durumdur.

 

Bilindiği üzere beyin, anılarımız ve hafızamız konusunda karmaşık döngülere sahip olan bir organdır. Anılar ve hafıza, hem hayatta kalmamıza hem de duygusal anlamda bize kimlik kazandırmaya yararlar.  Hafıza kısa ve uzun süreli hafıza olarak ikiye ayrılır ve beyinde farklı şekillerde ve yerlerde depolanırlar, kısa süreli bir anının örneğin, bir kişinin ismi gibi, uzun süreli hafızaya yazılması hemen gerçekleşmez.

 

Her organ gibi beyin de yaşlanır ve beyinde bir takım kimyasal değişiklikler gerçekleşir. Bu değişikliklerin sonucu olarak bazı insanlar yeni şeyler öğrenmekte, bildiklerini hatırlamakta zorlanabilir ya da örneğin anahtarını nereye koyduğunu unutabilirler. Bu tarz ufak unutkanlıklar genelde ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmez. Her unutkanlık, bunama ya da Alzheimer demek değildir. Unutkanlığın altında bunama haricinde bazı tıbbi nedenler yatıyor olabilir. En sık görülen unutkanlık sebeplerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

 

  • Vitamin B12 eksikliği

B12 vitamini, beyin ve sinir sisteminde hayati role sahiptir. Unutkanlık dışında, depresyon, yorgunluk, halsizlik, kollarda uyuşukluk gibi şikayetlere de neden olabilir. Türk toplumunda oldukça yaygın olduğu belirtilmiştir.

  • Depresyon, anksiyete ve stres gibi duygusal problemler

Depresyon 65 yaşın üstünde sık görülen bir durumdur ve bunama ile sıklıkla karışır. Ayrıca eşin kaybı, yalnız yaşamak gibi durumlar da bunu tetikleyebilir. Stres ise modern hayatın sıklıkla getirdiği bir durumdur. Stresli yaşam tarzı, odaklanmayı ve öğrenmeyi engelleyerek unutkanlığa yol açabilir.

  • Tiroid hastalıkları

Tiroid, boynunuzda bulunan kelebek benzeri bir salgı bezidir ve vücuttaki çoğu fonksiyonu düzenlemeye yardımcı olur. Tiroid bozuklukları unutkanlık, saç dökülmesi, halsizlik, depresyon gibi sorunlara yol açabilmektedir.

  • Alkol tüketiminin fazla olması

Bilindiği üzere alkol, kimyasal içeriği ile bir çok organa zarar veren bir maddedir ve uzun süreli fazla kullanımı sonucu beyinde küçülmeye neden olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda besinlerdeki yararlı maddelerin emilmesine engel olarak vitamin eksikliğine neden olabilmektedir.

  • Uyku bozuklukları

Yeterince ya da verimli uyuyamamak belki de unutkanlığın en büyük sebeplerinden biridir, kısa dinlendirici bir uykudan sonra zihninizin daha da berrak olduğunu göreceksiniz.

  • İlaçlar

Bir çok ilaç hafızayı etkileyebilir. Eğer yakın zamanda bir ilaca başladıktan sonra hafızanızda bir bozulma olduğunu gözlemlediyseniz doktorunuzla paylaşın. Kabaca ifade etmek gerekirse allerji ilaçları, bazı antidepresanlar, “çok çalışan mesane” tedavisinde kullanılan ürolojik ilaçlar, soğuk algınlığı hapları, diyabet ilaçları, reflü tedavisinde kullanılan bazı ilaçların kısa süreli hafızayı etkilediği bulunmuştur.

 

Bu durumlar ortadan kalktığında unutkanlığın düzelmesi oldukça olasıdır.

Hangi durumlarda ciddi unutkanlıktan bahsedilebilir?

 

Eğer kişinin hayatını ciddi anlamda etkileyen, zora sokan, tek başına yaşamasını engelleyen durumlar söz konusuysa, örneğin:

 

Bugün hangi gün olduğunu bir türlü hatırlayamadınız, ancak 1-2 saat sonra aklınıza geldi. Bu normal bir durumdur, endişelenecek bir şey yoktur. Ancak artık günleri bile takip edemiyor ve hangi yıl olduğunu hatırlayamıyorsanız bu durumda tıbbi yardım almak gereklidir. Diğer belirtiler kabaca şu şekilde sıralanabilir;

 

  • Kısa süreli hafıza aşırı derecede zayıfsa (yeni olmuş bir düğünü hatırlamıyor, yeni doğan bir bebeği hatırlamıyorsa vb)
  • Yüzleri ve isimleri tanımakta ciddi sorunlar varsa
  • Bilindik, tanıdık yerlerde kaybolma, yolunu karıştırma gibi sorunlar mevcutsa
  • Aşırı derecede kafa karışıklığı varsa
  • Hayatını devam ettirecek fonksiyonları (yemek yemek, duş almak, yürüyüşe çıkmak, alışveriş yapmak, fatura ödemek, kendi kendine giyinmek) gibi artık yerine getirmekte zorlanıyorsa
  • Kesik kesik konuşuyor, iletişim kurmakta zorlanıyorsa
  • Aynı bilgiyi/kelimeyi sürekli tekrar ediyorsa
  • Sürekli aynı soruyu soruyorsa (Cüzdanım nerede? Gibi)
  • Yol tariflerini anlamıyor, kafası karışıyorsa
  • Yeni bir şey kesinlikle öğrenemiyorsa (yeni bir telefonu kullanmak vb)
  • Davranış ve ruh hali ani olarak değişiyorsa (durup dururken ağlamak, bağırmak, alınganlık)
  • Kelimeleri birbirine karıştırıyorsa (tabağa çatal, bardağa masa demek gibi.)

 

Bu belirtiler ciddi hafıza ve bellek sorununun habercileridir. Olması durumunda muhakkak bir nöroloji ya da psikiyatri uzmanı ile görüşülmelidir.

 

Hafif unutkanlığı yenmek için neler yapılabilir?

 

Hafif unutkanlık genel olarak yaşlanmanın bir getirisidir. Bunu azaltmanın en etkili yolu sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemektir.

 

-Düzenli spor, dengeli bir beslenme, stressiz bir yaşam tarzı, düzenli uyku, alkol ve sigaradan uzak durmak hem sağlıklı olmanıza hem de beyninizi korumanıza yarar. Bunun haricinde sürekli yeni beceriler kazanmanın beyni çalıştırmanın en etkin yollarından biri olduğu bulunmuştur. Eğer kendinizde vitamin eksikliği gibi sorunlar olduğunu düşünüyorsanız, ticari olarak satılan multivitamin desteği alabilirsiniz. Ancak vitamin eksikliğinin önüne geçmenin en önemli yolu dengeli ve düzenli beslenmektir, özellikle balıkta bulunan Omega-3 ün hafıza ve diğer yönlerden faydalı olduğu kanıtlanmıştır. Depresyon ve yalnız yaşamanın unutkanlığı artırdığını biliyoruz, bu nedenle olabildiğince sosyal ve aktif olarak çökkün ruh halini yenmeye çalışın. Stres kaynağından uzak durarak stresi sporla yenin, nefes egzersizleri yapın, yürüyüşe çıkın, doğa-bahçe işleriyle uğraşın, rahatlatıcı müzikler dinleyin. Ayrıca ajanda tutmak, not almak gibi metotlar kullanmaktan da çekinmeyin, dikkat antrenmanları yapın, sudoku çözün. Zorlandığınız her noktada tıbbi yardım alın. Unutmayın, özellikle yaşlılıkta ortaya çıkan unutkanlık muhakkak tıbbi takip gerektirir. Sağlıcakla kalın.

 

 

Dr. Merve Albayrak

Barselona Üniversitesi Alzheimer Araştırma Grubu

Dr.Merve Albayrak
Dr.Merve Albayrak
Dr. Merve Albayrak Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2017 yılından bu yana Barcelona Üniversitesi Hospital Clinic de Barcelona, Alzheimer Araştırmaları Grubu'nda bunama, depresyon, Alzheimer ve genetik ilişkileri ile ilgili araştırma faaliyetleri yürütmektedir.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.